De Warrekam had geen goede naam?

Van popfestivals tot brommers sleutelen: Ria Calis en Jan Tolsma brachten de sfeer van De Warrekam tot leven tijdens ‘Vertel eens over vroeger’ in Laren.

Een verslag van Brinkhuis huisschrijver Willem Jan van den Brink

Donderdag 25 juni 2026 stond de middag in het Brinkhuis in het teken van een vertrouwd Larens onderwerp: De Warrekam. In de serie ‘Vertel eens over vroeger’ waren dit keer Ria Calis en Jan Tolsma te gast. Het thema: de vrijwilligers in en rond De Warrekam, het gebouw dat later zou uitgroeien tot het Brinkhuis, Hart van Laren.

Warme herinneringen aan De Warrekam

Ria Calis vertelde over Samen Mens, het initiatief dat zij in 1976 opzette met twee stafleden. Dat klinkt officieel, maar van een vereniging of stichting was geen sprake. Het begon gewoon met een groep mensen die iets wilden betekenen voor senioren van wie het sociale netwerk kleiner werd. In de jaren die volgden groeide Samen Mens uit tot een geanimeerde club met allerlei activiteiten. Veel van die activiteiten werden georganiseerd in De Warrekam. Vrijwilligers dienden zich uit eigen beweging aan. Zo kon men jarenlang rekenen op de inzet van slager Gijs Goes, die mensen ophaalde en weer netjes thuisbracht. Een jaarlijks hoogtepunt was het kerstdiner. Beeldend kunstenaar Jos Linnenbank, een van de centrale medewerkers, maakte illustraties voor programmaboekjes. Ruim twintig jaar floreerde het initiatief, totdat de Lionsclub de activiteiten overnam.

Daarna was het woord aan Jan Tolsma, voor deze gelegenheid samen met zijn vrouw Mieke uit Friesland naar Laren gekomen. Tolsma was jarenlang de drijvende kracht achter De Warrekam. In 1968 kreeg hij de kans om iets voor de jeugd te gaan doen, vooral voor pubers. Later kwamen daar ook activiteiten bij voor jongere kinderen vanaf een jaar of zeven. In die tijd maakten de nonnen nog gebruik van het gebouw, al liep dat gaandeweg terug.

Wie Jan hoorde vertellen, kreeg een levendig beeld van een gebouw waar altijd iets gebeurde. Youp van ’t Hek trad er op met cabaret NAR. In juni 1971 was er een popfestival. Er waren drie disco-avonden per week, kinderspelen met een Indiaans thema — met figuren als Witte Veder en Zwarte Veder — een vrouwencafé waar mannen niet welkom waren, zeilkampen, droppings, hutten bouwen, een zeepkistenrace en zelfs een Miss Warrekam-verkiezing.

Ook was er sleutelclub De Toekomst, waar jongens aan bromfietsen konden sleutelen. Alleen al die naam zegt veel: er werd niet alleen tijd doorgebracht, er werd ook aan toekomst gewerkt. Spelenderwijs, soms luidruchtig, soms rommelig, maar vaak met meer betekenis dan men op het eerste gezicht zag.

Want De Warrekam was meer dan gezellige vrijetijdsbesteding. Er was ook serieus vormingswerk gaande. Er werd bijvoorbeeld vergaderd in Bergen over de vraag: hoe communiceer je eigenlijk met elkaar? Jongeren leerden niet alleen organiseren, sleutelen, optreden of feestvieren, maar ook samenwerken, overleggen en verantwoordelijkheid nemen.

De jeugd werd bovendien regelmatig getest op vindingrijkheid en doorzettingsvermogen. Bij de droppings werden jongeren in een geblindeerde wagen ergens afgezet — een keer in Putten en zelfs een keer in Drenthe — met de opdracht: zie maar dat je thuiskomt. Zoveel jaren later zijn het nog steeds anekdotes waar de vrijwilligers smakelijk om moeten lachen.

Tolsma vertelde over een grappig voorval rond het vrouwencafé. Dat was strikt verboden terrein voor mannen. Toen er een vrouwengroep bijeen was en Jan toch even naar binnen moest omdat hij iets nodig had, werd er geroepen: “Dat is geen man, dat is Jan.” Daarmee was de zaak kennelijk opgelost.

Jan Tolsma bleef twintig jaar aan De Warrekam verbonden. En ja, De Warrekam had volgens sommigen ‘geen goede naam’. Dat vooroordeel duikt nog altijd op wanneer mensen herinneringen ophalen aan die tijd. Maar juist daarom verdient het verhaal een kanttekening. Want hoe kan het dan dat zoveel jongeren die daar kwamen, later goed terecht zijn gekomen? Onder de bezoekers van toen vinden we onder meer sociaal werkers, een docent, een activiteitenbegeleidster en een chemisch technicus.

De liefde voor De Warrekam was voor velen van langere duur. Raymond Grégoire zei het deze middag treffend: “Ik heb twaalf jaar zowat gewoond in De Warrekam.” Hij was er altijd bezig met techniek. Juist die ervaring werd uiteindelijk mede de reden dat hij docent werd aan de Filmacademie. Zo bezien was De Warrekam voor sommigen niet alleen een plek om rond te hangen, maar ook een plek waar een richting zichtbaar werd.

Natuurlijk: er werd weleens hasj gerookt. Wie binnenkwam, kon soms worden begroet door een zoete rookwalm. Maar dat hoorde ook bij de tijdgeest. Belangrijker is misschien dat De Warrekam voor veel jongeren een plek was waar ze gezien werden, konden experimenteren, verantwoordelijkheid leerden nemen en zichzelf konden vormen.

Dat alles was onmogelijk geweest zonder de inzet van de vele vrijwilligers. Jan Tolsma vatte het mooi samen: “De vrijwilligers waren de kurk waar De Warrekam op dreef.” In zekere zin leeft die traditie voort in het huidige Brinkhuis. Ook daar draait veel om betrokken mensen die bereid zijn hun tijd, energie en aandacht te geven aan anderen.

Het werd al met al een bijzonder geslaagde bijeenkomst van ‘Vertel eens over vroeger’. Dankzij Ria Calis, Jan Tolsma en de vrijwilligers van toen kwamen niet alleen de feiten, maar vooral ook de sfeer en betekenis van De Warrekam weer tot leven.

Noot: Marionne Bakker, verbonden aan de Historische Kring Laren, is momenteel bezig met het digitaliseren van foto’s uit die tijd. Onder de aanwezigen waren vrijwilligers van het eerste uur en de jaren daarna: Piet van den Brink, Jan Vos, Raymond Grégoire, Carla Reesing, Leidy Weekamp, Maria van den Brink, Marionne Bakker, Jacqueline Verver, Marian Verver en Ellen van Dorst-Brakel.