Laren slaat handen ineen voor mobiel veldhospitaal

Op 30 april 2026 stond het Brinkhuis in Laren volledig in het teken van solidariteit en ‘noaberschap’. Tijdens een bijzondere benefietavond, georganiseerd door Ellis de Brouwers, Ton Stam en Marc Vos, kwam de Larense gemeenschap samen met één doel: het financieren van een volledig uitgerust mobiel veldhospitaal ter waarde van € 29.000 voor Stichting Protect Ukraine. Er kwamen ruim 120 bezoekers naar deze bijzondere avond en met succes. De organisatie liet vandaag weten de € 29.000 te hebben opgehaald middels donaties en harde toezeggingen.

Laren heeft de handen ineen geslagen en Protect Ukraine in het hart gesloten!

De avond werd geopend door de onlangs geïnstalleerde burgemeester Robert van Rijn. Voor hem was de betrokkenheid meer dan alleen een officiële taak; dankzij zijn Poolse achtergrond kon hij in hun eigen taal het gesprek aangaan met de aanwezige Oekraïners. Na zijn warme openingswoord klonk het Oekraïense volkslied waarna Nico Wegter een inleiding gaf voor Chairmen Jaap Scholten van Protect Ukraine.

De avond was live te volgen via Dorpsradio Laren.

Meest professionele en gemotiveerde leger

Spreker Nico Wegter leidde de avond in met een analyse van de Oekraïense defensie: een leger dat na de invasie organisch en gedecentraliseerd ontstond en inmiddels te boek staat als een van de meest professionele en gemotiveerde strijdkrachten van Europa.  Tot 2022 was het een centrale organisatie met veel bureaucratische regeltjes. Burgers begonnen zich spontaan te organiseren na de invasie waardoor deze gedecentraliseerde krijgsmacht vorm kreeg en het land staande wisten te houden. Het lijkt erop dat Europese leiders hier beter over zouden moeten nadenken – zeker gezien de willekeurige drone acties van de Russen in West Europa.

Nico waarschuwt: De politieke kaart in Europa is verre van eenduidig. In Hongarije is Orban weliswaar net overtuigend aan de kant geschoven maar in Duitsland tekent zich een geheel andere tendens af waar de AFD in delen van de Bondsrepubliek meer dan 40% van de stemmen haalt.

Nico prijst Protect Ukraine: De Nederlandse organisatie Protect Ukraine die helmen, ambulances en medische materialen stuurt levert dit direct aan het front in de Oekraine zonder tussenkomst van de ministeries in Kiev.

De geboorte van Protect Ukraine: Van Záhony naar het front

Spreker en schrijver Jaap Scholten (bekend van o.a. Kameraad Baron) woont sinds 2003 in Hongarije. Toen de Russische invasie in februari 2022 begon, bevond hij zich op een steenworp afstand van de grens. Het was op het treinstation van Záhony, te midden van de stroom vluchtelingen, waar zijn leven een drastische wending nam.

Hij zag een klein meisje in de menigte en besefte op slag: “Ik kan niet langer alleen maar toeschouwer zijn.” Wat begon als een impulsieve actie, groeide uit tot een van de meest effectieve burgerinitiatieven van deze oorlog.

De kracht van een WhatsApp-groep

Zonder enige ervaring in militaire logistiek vroeg Scholten om een lijst met benodigdheden aan contacten in Kiev. Toen hij die lijst – vol medische middelen, helmen en kogelvrije vesten – deelde in zijn eigen WhatsApp-groepen, gebeurde er iets ongekends. De donaties stroomden binnen.

Van trapliften naar Molotov-cocktails

“Mijn wereld veranderde in een week tijd,” vertelde Scholten in het Brinkhuis. “Mijn Google-algoritme sloeg volledig op hol. Waar ik normaal zocht op historische onderwerpen of trapliften, kreeg ik na het intikken van de letter ‘ho’ plotseling de suggestie: How to make a Molotov cocktail.”

Wat begon met één auto vol spullen, groeide onder Scholtens leiding uit tot een organisatie die inmiddels meer dan 18 miljoen euro heeft opgehaald via 15.000 donateurs. Inmiddels heeft hij zelf twaalf konvooien naar de gevaarlijkste plekken van Oekraïne geleid

Directe hulp zonder bureaucratie

Jaap benadrukte de kracht van de stichting: snelheid en directheid. Alles wat via de konvooien wordt gebracht – van pick-ups en drones tot mobiele operatiekamers – gaat direct naar de militaire units en medici aan het front, zonder tussenkomst van de bureaucratie in Kiev.

De impact van deze burgerinitiatieven is enorm. Zo investeert de stichting in Tactical Combat Casualty Care (TCCC) trainingen. Waar de overlevingskans bij een zware verwonding normaal gesproken tussen de 30% en 50% ligt, stijgt deze naar maar liefst 98% dankzij deze medische scholing. Daarnaast levert de stichting innovatieve hulpmiddelen zoals de eerste evacuatie-robot, die gewonden veilig van de ‘0-lijn’ naar stabilisatiepunten brengt.

Directe hulp zonder omwegen

Het succes van Protect Ukraine schuilt in het omzeilen van de bureaucratie. Scholten en zijn team leveren direct aan meer dan 60 militaire units en ziekenhuizen. De nood is zo hoog dat zelfs de Oekraïense regering inmiddels bij de stichting aanklopt voor hulp bij complexe evacuaties.

Tijdens de avond werd pijnlijk duidelijk waarom dit nodig is. Scholten schetste de gruwelijkheid van de bezetting: dorpen die veranderd zijn in vestingen, burgers die eigenhandig geulen graven en de systematische vernielingen door het Russische leger. “Als Oekraïne valt, wordt hun hoogwaardige wapenindustrie gedwongen zich tegen het Westen te keren,” waarschuwde hij. “We helpen hen niet alleen uit naastenliefde, maar ook voor onze eigen veiligheid.”

Verzoeken rechtstreeks vanaf het front

Foto hiernaast schetst hoe verzoeken vanaf het front binnenkomen bij Protect Ukraine. Een tekening om hulp te vragen bij het vervoeren van gewonden uit de killing zone – hiervoor zijn evacuatie robots ontwikkeld die veilig gewonden kunnen vervoeren naar het stabilisatiepunt.

De “Kleine Kletskous” en de menselijke maat

Het meest aangrijpende moment was toen Scholten voorlas uit zijn nieuwe boek Nastya in Charkiv. Hij vertelde het verhaal van een driejarig meisje, de “kleine kletskous”, die hij uit de puinhopen van een brandend huis redde.

De kleine kletskous

Ze klampte zich zo stevig vast aan mijn kogelvrije vest dat ik dacht dat de platen zouden buigen. Waar kwam dit soort kracht vandaan in zo’n klein, teer kind? Haar armpjes om me heen geslagen, haar handen onder het vest, haar voeten schrap gezet tegen mijn borsttuig – en ze hield zich vast, tot aan de evacuatie.
We werden één. Ik kon haar niet eens dragen – ik moest de terugtrekking regelen: wapens, extra munitie, traumakit, volledige uitrusting, allemaal op mij.
Mijn wapenbroeders droegen de pest – haar moeder.

Kan men dit woord gebruiken – moeder? Zou een echte moeder in een gevechtszone zijn gebleven, onder constante beschietingen, onder de dreiging van bezetting? Wat voor lot koos ze voor die engel? God, de woede die ik voelde. Ik wilde haar neerschieten, die moeder – uit woede, uit hulpeloosheid.
Maar de kleine… De kleine heeft haar gered. Ze heeft ons allemaal gered. We hebben het depot niet bestormd. We vielen terug.

We moesten stoppen met het evacueren van de burgers. Ons voortbewegend door de duisternis van de straten van de voorsteden, alleen verlicht door de smeulende ruïnes die zijn achtergelaten na een recente Russische beschieting. We passeerden het ene kruispunt, toen nog een. Ons doel – het depot – lag net voor ons. Twee flankerende groepen trokken naar binnen, terwijl onze eenheid een direct aanvalsbevel kreeg. Een vreemde taak. Niet onze taak.

Maar een order is een order. Ergens uit de duisternis en de rook klonk een schorre vrouwenstem: ‘Help, mensen… Help!’ ‘Help ons… iemand… Help!’
Een rilling liep over mijn rug. Die surrealistische angst – wanneer je bloed in je aderen bevriest en de haren in je nek overeind gaan staan. Dat gevoel heeft me nooit verlaten. Tot op de dag van vandaag, wanneer ik het woord помогите hoor, waar ik ook ben.

Ik ben zo terug – in de ruïnes van een verbrijzelde binnenplaats, rook die in de lucht dwarrelt, de bijtende stank van brandend vlees… De geur van een smeulend menselijk lichaam is onmiskenbaar. Het komt in je kleding, je huid, je haar, je hersenen. En het sleept je terug. Terug naar het inferno.

‘We moeten gaan kijken,’ zei ik tegen de jongens. Ik was niet de teamleider. Ik had Grom (Kolia) gesmeekt om me mee te laten doen. Maar ze luisterden. We volgden de stem naar het brandende huis. In de binnenplaats, vol kraters van granaten, was het gebouw in puin. Het dak was ingestort, de houten balken stonden in brand. Er kwam een kreun vanonder vandaan. Toen ik naderbij kwam, rende ze ineens op me af – een klein meisje, drie of misschien vier jaar oud, blond, bedekt met roet, in een pyjama en kleine sneakers. Ze rende recht op me af, en ik kon mijn ogen niet geloven. In de modder en het vuur en de vernietiging, rende er een engel op me af. Ze stak haar armen uit. Ik bukte instinctief. En in een oogwenk – hing ze zich aan me vast. En liet nooit meer los.

Ze hield zo stevig vast, ik zweer dat ze mijn ziel uit het vuur trok – uit dat vuur van verdriet, hopeloosheid, woede. Ik had gedacht dat er niets menselijks meer in mij was. Het is moeilijk om van een afstand te houden van – je vrouw, je kinderen – en nog moeilijker wanneer de afstand niet alleen in kilometers wordt gemeten, maar in kraters, loopgraven, de leegte. Je voelt alsof je menselijkheid ergens is verbrand in de slakkenhopen. Je wordt een machine. Een wapen. Je hebt één doel.
Je ziet geen obstakels. Je gelooft dat er geen plaats meer in je hart is voor liefde, tederheid, medemenselijkheid. Je voelt dat je ziel een ruïne is, en je zult nooit meer voelen. Maar deze kleine engel – ze blies weer leven in mij.

De hele weg kletste ze in haar eigen geheime taaltje, kwijlde over mijn baard en hield vast – hield zich zo stevig vast aan mijn pantser. Nu, jaren later, wanneer dingen moeilijk worden, wanneer het voelt als het einde, denk ik aan haar. Haar kleine handjes onder mijn vest. En ik houd ook vol. In omsingeling. Zonder voedsel. Zonder water. Zonder munitielevering. En het ergste van alles – in de eindeloze rijen voor papierwerk, in ziekenhuizen, in de bureaucratische hel waar elke soldaat mee te maken krijgt wanneer hij terugkeert naar het burgerleven.

Dat is wanneer ik het front mis. Mijn broeders. Waar alles zinvol was. We gaven het meisje en haar moeder over aan het evacuatieteam. Ik heb later contact gezocht. Ze werden naar een ziekenhuis in Dnipro gebracht, en daarna naar Duitsland gestuurd. De moeder had huidtransplantaties nodig, een langdurige behandeling. Ik wens nog steeds dat ik het meisje opnieuw kan zien, zelfs nu. Ik stel me voor dat ik haar naar het park meeneem, naar de schommels… Ik glimlach altijd als ik aan haar denk. Ik zou haar in een menigte herkennen, zelfs na al die jaren. Ik zou haar stem herkennen. Ik wil gewoon dat het goed met haar gaat. Dat ze gelukkig is. Dat ze veilig is.

We werden teruggeroepen naar hq. Missie niet voltooid. We hadden het depot niet bestormd. We werden bestraft – een maand salaris ingehouden van de hele eenheid. Het voelde walgelijk. Onrechtvaardig. Naar de kloten met het geld. Het meisje leeft – dat is wat telt. Ik snap niet hoe zij niet is doodgevroren. Het was bitterkoud. Wij droegen elke warme laag die we hadden, en daarbovenop alles wat we in de huizen vonden. Maar zij had een dunne pyjama aan. Kleine sneakers. Ze was daar al een lange tijd – te oordelen naar de brandwonden en verwondingen van haar moeder – ze was alleen, gewoon een kind. Tegen alle logica in, overleefde dat kind een artilleriebeschieting. Ik herinner me dat moment dat ik haar voor het eerst zag – alsof God haar in zijn jaszak had gehouden, en haar toen recht in mijn armen liet rennen.

Zita Jankovich – Een persoonlijke missie

Ook mede-bestuurslid van Protect Ukraine –  Zita Jankovich deelde haar motivatie. Haar familiegeschiedenis is getekend door de strijd voor vrijheid.

Zita Jankovich kreeg van haar ouders twee belangrijke waarden mee. Van haar Hongaarse vader leerde zij dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Hij vluchtte in 1956 op eenentwintigjarige leeftijd uit Hongarije, nadat hij had deelgenomen aan de opstand in Boedapest tegen het communistische regime. De Russische bezetting die volgde, had desastreuze gevolgen voor het land en zijn inwoners. Haar vader koos voor vrijheid en bouwde een nieuw bestaan op in Nederland. Hij bracht Zita bij dat vrijheid een groot goed is dat van de ene op de andere dag zomaar kan worden afgenomen.

Van haar Nederlandse moeder leerde zij dat we verantwoordelijk zijn voor elkaar. Haar grootvader, de burgemeester van Gramsbergen en een verzetsman die onderdak bood aan tientallen onderduikers, werd door de nazi’s opgepakt en afgevoerd naar een concentratiekamp. Hij kwam nooit meer thuis. Hij voelde de verantwoordelijkheid om voor anderen te zorgen, en tot op de dag van vandaag geeft de moeder van Zita met haar vele vrijwilligerswerk en zorg voor de medemens die waarde door.

Daarom vindt Zita het zo belangrijk zich in te zetten voor Protect Ukraine. Voor de Oekraine die onrechtmatig is binnen gevallen en waar mensen al meer dan 4 jaar in onzekerheid en gevaar leven, zich zorgen maken over dierbaren, waar jongeren moet vechten aan het front.
Zita reed in 2024 haar eerste konvooi mee in een ambulance – het toeval wil dat haar betovergrootmoeder de eerste ambulance dienst heeft opgezet tijdens de eerste wereld oorlog. We hebben allen wel iemand in onze omgeving die ons inspireren iets te gaan doen.

Pianist Sofia Dorosh

Sofiiа Dorosh is een jonge Oekraïense pianiste en studente aan de Davidsbündler Music Academy in Den Haag. Tot voor kort studeerde zij bij professor Tatiana Abaieva aan het Kyiv Lysenko Staatsmuzieklyceum. In maart 2022 verhuisde zij samen met haar moeder naar Nederland, na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Momenteel vervolgt Sofiia haar pianostudie bij haar Oekraïense docenten Tetiana Abaieva en Borys Fedorov aan de Davidsbündler Music Academy.

Sinds haar komst naar Nederland trad zij op in onder meer het Concertgebouw Amsterdam, bij Podium Klassiek, bij MAX TV en op diverse festivals, waaronder met het Concertgebouworkest Kamerorkest.

Het Volkslied werd gezongen door:

Olha Yakymets en Yevheniia Antonenko

Boek Nastya in Charkiv

Het boek: Nastya in Charkiv – Naar de frontlinie van Europa van Jaap Scholten is voor € 27.50 te koop bij Bol.com

Over het boek

In de oorlog tegen het op een na grootste leger ter wereld wordt voornamelijk gevochten door burgers – boeren, computerprogrammeurs, verpleegsters, taxichauffeurs, studenten – die recent militair zijn geworden of die het leger ondersteunen. Een Oekraïens en internationaal vrijwilligersleger vormt de dijk tussen het extreem gewelddadige Russische regime en een tandeloos Europa. Nastya is één van hen. Zij is een Bulgaars-Nederlandse studente sociologie uit Den Haag. Drie jaar geleden is zij naar Oekraïne gereisd om te helpen en is nu een superior combat medic aan het front in Charkiv. Zij waagt dagelijks haar leven om militairen en burgers te redden. Eddy van Wessel en Jaap Scholten reisden samen door het land in oorlog. Zij raken bevriend met de verdedigers van Europa die geen andere keuze hebben dan de wapens op te nemen, om hun kinderen, hun families en de vrijheid te beschermen. Over hen gaat dit boek. AUTEUR Jaap Scholten (1963) woont sinds 2003 in Hongarije. Hij richtte Protect Ukraine op en heeft tot nog toe twaalf konvooien naar Oekraïne geleid. FOTOGRAAF Eddy van Wessel (1965) stapte direct na de invasie op de trein naar Kyiv, terwijl ieder verstandige buitenlander het land uitreisde. Van Wessel reisde door naar het front. Dat is hij de afgelopen jaren blijven doen. In december verschijnt er een tweedelige tv-documentaire (tweemaal 50 minuten bij Human) over een konvooi van Protect Ukraine met Tommy Wieringa en Jaap Scholten.

Signeer sessie Jaap Scholten van zijn boek:
Nastya in Charkiv – Naar de frontlinie van Europa